?

Log in

No account? Create an account
  Journal   Friends   Calendar   User Info   Memories
 

Дыярыуш

4th September, 2014. 2:16 pm. Няхай не будзе блудніцы і блудніка...

Няхай не будзе блудніцы з дачок Ізраэля і не будзе блудніка з сыноў Ізраіля (Паўторны Закон 32:18)


Гэта малая запаведзь. Яе асаблівасцю з'яўляецца тое, што яна звернута не толькі да канкрэтнага чалавека з Божага народа, але да сям'і й супольнасці. То бок не толькі сам чалавек павінен пазбягаць распусты, але бацька павінен утрымліваць ад аблуда дачку, муж -- жонку, прававерная супольнасць -- усіх сваіх супольнікаў.
У адрозанні ад вялікай запаведзі "не чужалож", якая забараняе каітус з чужой жонкай і замужняй жанчыны з пабочным чалавекам, малая запаведзь мае боль шырокае значэнне і забараняе прафісійную прастытуцыю (мужчынскую і жаночую), манструбацыю, ананізм пры дапамозе іншага, дашлюбныя сэксуальныя сувязі і ўсё тое, што можна назваць блудом (калі семя мужчыны патрапляе не ў похву ягонай жонкі). Некаторыя каментатары лічаць, што выказванне "не будзе блудніка з сыноў Ізраэля" з'яўляецца забаронай пасіўнага гомасэксуалізма (тады як актыўны забаронены запаведдзю "не кладзіся з мужчынам у жаночую пасцелю" (Левіт 18:22, варыянт перакладу: "не кладзіся з мужчынам як з жанчынаю") аднак такое завужэнне сэнсу запаведзі наўрад ці правамоцнае і хутчэй за ўсё звязана з канкрэтнымі гістарычнымі ўмовамі (распаўсюд педэрастычнай прастытуцыі).
Забарона блуда асэнсоўваецца першым апостальскім саборам як запаведзь абавязковая для ўсіх хрысціянаў (Дзеі 15:20), што неаднаразова паўтараецца апосталамі ў лістах (1 Карынцянам 6:13-18, 1 Фкссаланікійцам 4:3). Святы Павал, папярэджвае нас аб крайняй небяспецы цялеснай распусты: "Пазбягайце блуда, бо кожны грэх, што робіць чалавек ёсць па-за целам, а блуднік грашыць супраць уласнага цела" (1 Кар. 6:18). Правілы Праваслаўнай Царквы даюць ацэнку блудным грахам як вельмі шкодным для асвячэння чалавека і хрысціянскай супольнасці ў цэлым. Так правілы Яна Посніка (адна з самых мяккіх рэдакцый эпітымійных правілаў) загадваюць пастырам адлучаць блуднікоў ад Еўхарыстыі, за манструбацыю на 40 дзён (пры паўторным здзяйсненні -- на 80), за ананізм пры дапамозе іншага -- на 80 дзён абодвух, пры эякуляцыі ў час незаконных пацалункаў -- на 80 дзён абодвух і на столькі ж "калі зноўку возьмуцца цалавацца", пазашлюбны коітус -- на 5 год абодвух, за анальны коітус з мужчынам ці жанчынай (у тым ліку жонкай) -- на 15 гадоў абодвух, за чужаложства на 15 год абодвух чужаложцаў, а таксама мужа пералюбніцы, калі ён захоча з ёю пасля здрады застацца ў шлюбе. Канешне, сёння гэтыя епетыміі не выкарыстоўваюцца ў поўнай меры, але яны могуць паказаць наколькі сур'ёзную ацэнку двалі святыя айцы блудным грахам.
Анкелос дае гэтай запаведзі цікавае тлумачэнне, з яго пункту гледжання яна забараняе выдаваць дачку замуж за раба і браць замуж рабыню. Такое завужэнне запаведзі наўрад ці згоднае з паданнем, але ўказвае на важную рэч: паўнавартасны шлюб можа быць толькі ў свабоднага чалавека, так як у рабскім становішчы чалавек (асабліва жанчына ці падлетак) не заўсёды ўладны над тым, каб пазбегнуць распусты. Аб гэтым сказана ў Божым Законе (Левіт 19:20). Ускосна на азначаную праблему указваюць правілы царквы, якія забараняюць быць прасвітарам ці япіскапам чалавеку, жанатаму на былой блудніцы, рабыні ці вольнаадпушчаніцы. Канешне не ўсякая рабыня выкарыстоўваецца як блудніца, але рабскае становішча робіць чалавека неабароненым ад такога выкарыстання.
Таму нездарма запаведзь "няхай не будзе блудніцы..." стаіць адразу пасля запаведзі абарніць раба, які ўцёк ад гаспадара (Другі Закон 23:15-16). Адказнасць хрысціянскай супольнасці па гэтай запаведзі палягае не толькі ў захаванні цялеснай чысціні, але і ў вызваленні людзей ад рабства. Так Павал настаўляе Філімона вызваліць і прыняць як брата Анісіма, які быў раней ягоым рабом (Філімону 1:10-18).
8c50ca08cf5d

Current mood: awake.

Make Notes

3rd September, 2014. 4:43 pm. Не выдавай раба ягонаму гаспадару, калі ён ўратуецца ў цябе ад гаспадара свайго

Не выдавай раба ягонаму гаспадару, калі ён ўратуецца ў цябе ад гаспадара свайго, няхай жыве пры табе і сярод цябе, на месцы, якое ён выбярэ ў адной з тваіх брамаў, дзе лепш яму, не ўціскай яго (Паўторны Закон 23:15-16)

Гэта малая запаведзь. Яна ўтрымлівае ў сабе загад (даць рабу-ўцекачу прытулак і магчымасць весці жыццё вольнага чалавека) і дзьве забароны: (1) вяртаць яго гаспадару і (2) уціскаць яго, то бок прадпрымаць захады, якія зноўку могуць прывесці яго ў рабскае становішча (напрыклад даваць грошы пад працэнты).
Калі мы чуем слова "раб", то часцей за ўсё ўяўляем сабе нешта з рэаліяў Старажытнага Рыму ці плантатарскай Амерыкі, дзе рабства дасягала сваёй крайняй ступені, а тамтэйшыя законы давалі гаспадарам поўную ўладу над жыццём, здароўем, целам, сямейным станам залежных асобаў. Аднак з пункту гледжання Пісання рабствам з'яўляецца любая прымусовая праца і любое пазбаўленне чалавека волі. Сучасныя турмы і калоніі для асуджаных таксама з'яўляюцца формамі парабаўлення (за выключэннем часовага арышту для следства). У Торы прадугледжаны канкрэтныя выпадкі, калі чалавек можа быць часова парабаўлёны (напрыклад, калі ён здзейсніў крадзеж і не можа вярнуць укразенае, ён мусіць адпрацаваць урон), аднак і адносна такіх часовых рабоў павінны выконвацца цэлы шэраг умоваў, які робіць іх у вачах сучаснага грамадства хутэй "абавязанымі пасяленцамі", чым рабамі. З гэтай прычыны адносна людзей, што ўцякаюць ад несправядлівага зняволення (напрыклад па палітычных матывах), таксама павінна выконвацца гэтая запаведзь.

Current mood: вось.

Make Notes

3rd September, 2014. 12:16 pm. Дрэва дабра и зла.

85173507_large_0_50f5_cd1ae9a0_XL
Дрэва спазнання дабра і зла не толькі забароненае, але і ў нейкім сэнсе альтарнатыўнае дрэву Жыцця, якое пасярод Ган Эдэна. Верагодны (сярод іншых магчымых) такі спосаб рацыяналізацыі грэхападзення. У першародным Адаме дабра і зла не было з той прычыны, што ўсе ўласцівасці ў ім утваралі адно цэлае і не падпадалі дзеянню супрацьлеглых памкненняў. Так жаданне аддаваць было прамым працягам жадання прымаць, альтэрцэнтрычнае дзеянне прамым працягам эгацэнтрычнага, гэтак жа і сама зямля Ган Эдэна не ўтрымлівала ў сабе тога, што можна было б успрыняць як зло. Па-сутнасці гэта і ёсць шчаслівае жыццё так, як яго толькі можна ўявіць з нашага цяперашняга стану. Парушэнне запаведзі выклікала распад цэласнасці чалавечых дзенняў: альтэр-эга-цэнтрычнае адзінства ператварыліся ў супрацьлегласці альтруізму і эгаізму, дабра і зла. Такім чынам аддача і прыняцце сталі супрацьлегласцямі, паміж якімі неабходна выбіраць. Тое, што вынікам грэхападзення стала з'яўленне на зямлі пустазельля (цярніны і ваўчкоў) таксама можа быць вынікам таго, што чалавек пачаў дзяліць расліны на карысныя і некарысныя, успрымаючы гэта як чарговую супрацьлегласць. Тое, што раней сыходзілася, сыходзіцца перастала, тое што раней было проста жыццём, цяпер стала альбо дабром, альбо злом. Такім чынам гістарычнае чалавецтва ўсю сваю гісторыю спазнае дабро і зло як супрацьлегласці (а адпачатку было простае цэльнае жыццё). Пры чым гэтае раздваенне немагчыма пераадолець імкненнем да роўнай прылучнасці дабру і злу, як гэтаму вучаць паганскія містыкі, альбо ігнараваннем расколу, як спрабуюць рабіць скептыкі ("што ёсць ісціна"). Ніякая чалавечая дыялектыка не дапамагае... Але ёсць шлях да дрэва Жыцця пракладзены Хрыстом. Рацыяналізаваць гэты шлях яшчэ складаней, чым грэхападзенне, яго можна толькі адчуць. Вось разумныя рабы, прыняўшы таленты, пускаюць іх абарот: прыняўшы аддаюць, аддаючы памнажаюць, а хто прыняўшы не аддае, прызнаецца нявыпраўленым. У свеце і не ад свету жывуць тыя, хто абраў гэты шлях вяртання да простага і непадзеленага, дзе няма дабра і зла, але жыццё бясконцае. А жыццё ёсць святло, то бок радаць, чалавекам.

Current mood: вось.

Make Notes

2nd September, 2014. 2:30 pm. Замалёўка з дзіцячага фронту...

Хлопчыкі на раскапаным трубаправодзе гуляюць у вайну. Дзьве брыгады б'юцца кіямі, абкладзенымі картонам (кшталту для бяспекі). І вось большая брыгада кідаецца ў атаку з крыкамі "За Расію!" пачынаецца махач. Тых што "за Украіну" меней, але яны не саступаюць. У рэшце рэшт лідэр "расейцаў" атрымлівае кіем па жываце і пачынае лаяцца. Бойка спыняецца і пачынаецца выясненне.
-- Ты мяне па жываце стукнуў! - абураецца "расеец"
-- А ты мяне па галаве! - адказвае "украінец"
-- А па галаве можна, а па жываце нельга! - даводзіць "расеец"
-- Не, па галаве горш... - пераконвае "ўкраінец".
У рэшце рэшт спрэчка не прыводзіць ані да якіх станоўчх вынікаў і вайна на раскапаным трубаправодзе працягваецца са свежым імпэтам. Вось такія гульні ў дзетак у Лідзе-беларускай.

Current mood: вось.

Make Notes

4th November, 2013. 10:40 am. Блытаніна блыталамі пераблытаная...

У кнізе Оруэла "1984" адзін з партыйных філолагаў сцьвярджае што ноўмова будзе адрознівацца ад стармовы тым, што на ёй немагчыма будзе выказаць думказлачынства -- настолькі будзе звужаны сэнс тэрмінаў.
У цяперашнім свеце сітуацыя трошкі адрозніваецца. Значэнні словаў на столькі заблытаныя іх неправільным ці завужаным ужываннем, што любое выказванне можна назваць думказлачынствам. Маніпуляцыя юрыдычнымі і нават навуковымі найменнямі адна з найвыбітнейшых асаблівасцяў нашага часу. Вось дзеля пыкладу...
Ювенальная юстыцыя. Адныя на ёй настойваюць, іншыя супраць яе выступаюць. Але што менавіта маюць на ўвазе тыя і іншыя не магчыма зразумець без дэтальнага аналіза тэкстаў, які, у сваю чаргу, часта паказвае, што пытанне наогул не ў ювенальнай юстыцыі як гэткай. Ювенальная юстыцыя разумее пад сабой адрозненні ў адказнасці ўскладзенай на паўнагадовых і непаўнагадовых чальцоў грамадства. Элементы ювенальнай юстыцыі прадугледжаныя біблійнай культурай і ўваходзяць у практыку традыцыйных цэркваў. Так, у Праваслаўнай і Рыма-каталіцкай цэрквах дзеці не адказныя за парушэнні запаведзяў да сямі год, у юдэйскай практыцы -- да 12-13 год. Тое, вакол чаго вядзецца спрэчка, гэта асобныя элементы ювінальнай юстыцыі -- дзяржаўны патранат над сем'ямі, правілы ўсынаўлення і гэтак далей... То трэба і называць рэчы сваімі імёнамі. А то так можна і нарвацца. Хтосці скажа, што ён супраць ювенальнай юстыцыі -- ура! наперад! -- а ён аказваецца за тое, каб падлеткаў растрэльваць або дзяцей у распусту аддаваць. Абмежаванне ўзросту сэксуальнай згоды -- гэта ж таксама элемент ювенальнай юстыцыі.
Тая ж сітуацыя з гендэрнай палітыкай. Немагчыма выступаць супраць гендэрнай палітыкі наогул, можна выступаць толькі супраць канкрэтных форм гендэрнай палітыкі. Тым больш што гендэр -- гэта зусім не сінонім сэксуальнай арыентацыі, як многія думаюць. Гендэр -- гэта ўвесь спектр грамадскіх роляў, звязаных з цялесным станам чалавека: полам, узростам, здароўем і нездароўем.
Аналагічна з паняткамі "мадыфікаваны", "генна-мадыфікаваны" і "рэкамбінантны". Тут блытаніна адбываецца на кожным кроку. Пад словам "мадыфікаваны" разумеюць зазвычай хімічную мадыфікацыю. Генна-мадыфікаваны прадукт павінен, у сваю чаргу утрымліваць штучна змененую ДНК (ці РНК). Калі ж нейкае рэчыва атрымана ад арганізмаў генна-мадыфікаваных, але само па сабе не ўтрымлівае ДНК -- яно рэкамбінантнае.
Такая вось блытаніна выходзіць...

Make Notes

14th October, 2013. 4:28 pm. Язэпу Драздовічу 125.

У гэтым годзе споўнілася 125 гадоў з нараджэння Язэпа Драздовіча. Сёння імя гэтага незвчайнага вандроўніка, навукоўцы і фантазёра стала шырока вядомым у Беларусі. Пра яго напісана шмат (хаця можа і не так шмат, як ён заслугоўвае). Да ўсяго, што ўжо сказана і шчэ будзе сказана пра гэтага выдатнага чалавека, самабытнага касміста, хачу дадаць адзін невялічкі пункцік.
Магчыма Язэп Драздовіч і не зрабіў нейкіх выбітных зоразаконніцкіх адкрыццяў, але ягоны погляд на нябёсныя бегі, на іншыя планеты, на Сонечную сістэму ў цэлым -- гэта погляд краязнаўцы на пытанні, якімі зазвычай займаюцца астраномы. Гэта погляд з нутра зусім іншага дышкурса -- не мастацтва і не навукі (хаця Драздовіч не чужы ні тому ні іншаму), а менавіта -- краязнаўства, як асобнай галіны ведаў. І ў гэтым яго адмысловая каштоўнасць.
Драздовіч быццам разглядае ўсю прастору Сонечнага Пазазем'я як нашую агульную радзіму, як неверагодна пашыраны, але ўсё адно блізкі сэрцу, родны край. І як сапраўдны краязнаўца ён апісвае гэтую зямельна-нябёсную Бацькаўшчыну дзесці мовай навукі, дзесці мастацкай выявай, дзесці цудадзейным словам казкі ды легенды.
Зрэшты, гэты падыход сугучны філасофіі касмізму, якая прымае за базіс адзінства чалавека і сусвету. Адпаведна і зямная Бацькаўшчына мае свой зорны працяг.

Current mood: філасофскае.

Read 1 Note -Make Notes

14th October, 2013. 10:21 am. Інструментарыюм зла і дабра.

Ніхто, напэўна, не будзе спрачацца з тым, што дабро -- гэта тое, то памнажае жыццё, а зло -- тое што яго знішчае. Гэтыя рэчы супрацьлеглыя і, нўрад ці, маюць нейкае адзінства. Але назіраючы гэты свет, часам прыходзіць думка, што дабро і зло на гэтай зямлі часта карыстаюцца адным і тым жа інструментарыюмам. Як той казаў, на незлічоную колькасць стымулаў наваколля чалавечае цела адказвае абмежаванай колькасцю рэакцый.
Нечаканы довад на карысць гэтай думкі я сустрэў сёлета, калі мне даваялося пабываць на кангрэсе анколагаў. Хто б сумняваўся ў тым, што ракавыя апухліны (ды й наогул апухліны) успрымаюцца відавочнае зло. Пры чым зло малазразумелае і цжкае для прадказання. Нават маральны бок пытання не заўсёды зразумелы, бо ад кацэраў часам паміраюць выдатнейшыя людзі (а.Георгі Чысцякоў, напрыклад).
І ў сё ж у адным выступе прагучала небеспадстаўная гіпотэза аб тым, што апухліны (асабліва тыя, што абуўленыя спадчыннасцю) маглі быць інструмантам эвалюцыі. Узнікненне новых ворганаў (ці павялічэння старых) патрабуе дадатковай масы клетак. А дзе яе ўзяць. Вось чаму б донарам гэтай масы не быць перададзенаму па спадчыне апухліннаму працэсу. У якасці прыклада быў прыведзены від кітайскіх акварыюмнх рыбак, у якіх за адмысловую адметнасць уважаецца "рог" на ілбе. Гэты "рог" -- ні што іншае як дабраякасная апухліна. Калі працягваць весці даследванне ў гэтым ключы, то можна заўважыць, што ёсць медыятары, якія ўтвараюць толькі ракавыя клеткі і... клеткі чалавечага мозгу. Ад сюль можна вывесці гіпотэзу, што павелічэнне аб'ёма мозга ў эвалюцыі homo магло быць апасродкавана апухлінным працэсам, а сучасныя апухліны могуць аказацца недапрацаваным матэрыялам будучых метамарфозў. Калі гэта так, то апухліна -- гэта інструмент, які можа служыць як злу, так і дабру.
Далей, для сучасных біёлагаў не з'яўляецца сакрэтам тое, што вірусы і фагі насуць з сабой не толькі разбурэнне, але могуць таксама з'яўляцца пераносчыкамі генаў ці служыць крыніцай новых генаў (рэтравірусы). Таксама інструмент?
На грунце ўсяго сказанага вышэй можна выказаць думку, што нават такія "злосныя" на выгляд рэчы як вірусы і канцэрныя клеткі маглі "першапачаткова" (ужываю гэтае слова з пэўнай умоўнасцю) служыць добрым мэтам і з'яўляцца інструментарыюмам стварэння жывых формаў.
Безумоўна, сказанае мной тут пакуль не можа прэтэндаваць на ролю дактрыны ці пераканнання (тым больш, што я не змог захаваць нават спасылак на літаратуру і не зафіксаваў імя дакладчыка). Але ў якасці думкі, у якасці папярэднга меркавання такая выкладка, мне падаецца, мае права на існаванне.

Current mood: роўнае.

Make Notes

21st June, 2013. 9:31 am. Пытанне хлусні.

Хто як лічыць: хлусіць з мэтай пабудовы жарту, а не з мэтай падману -- гэта грэх ці не?

Current mood: горача.

Read 1 Note -Make Notes

21st June, 2013. 9:28 am. Навука і страсць.

Калі паглядзець цалкам шчыра, то а.Анатоль Гармаеў і некаторыя іншыя аўтары цалкам слушныя -- заняткі навукай (як і астатнімі "творчымі прафесіямі") часта маюць прымес славалюбства. Спраўды, вучоны не проста хоча вывучыць і змадэляваць з'яву, ён хоча зрабіць гэта абавязкова першым і абавязкова апублікаваць -- без гэтага не цікава. Але як адрозніць грахоўнае задавальненне славалюбства ад станоўчага задавальнення ад паспяхова зробленай справы? Вось тут пытанне... Чалавек жа не можа перастаць займацца навукай -- усё адно да таго прыйдзе.

Read 1 Note -Make Notes

17th April, 2013. 4:26 pm. Зноў вясна. Зноў экскурсіі.

Шаноўнае спадарства!

Чарговая экскурсія ў Дуброву Чапскага ў межех фэсту экскурсаводаў адбудзецца ў гэтую суботу (20 красавіка) а 16-й гадзіне. Сустракаемся каля ўваходу ў гуманітарны факультэт БДУ на вуліцы Курчатава.

Current mood: вясна.

Read 1 Note -Make Notes

Back A Page -Forward A Page